Malatya'da Eski ve Yeni Şire Pazarı

Merhum Ramazan Doğan, Malatya Şire Pazarı'nın kurucusu olarak tanınır.
O dönemde bir kooperatif kurarak, Sancaktar Mezarlığı'nın yanında bulunan Sarıcıoğlu mahallesinde bir arazi edinip mevcut Şire Pazarı'nı inşa ettirdi.
Bu projenin tamamlanması oldukça zorlu süreçlerden geçti.
Rahmetli Turgut Özal'a, Başbakanlığı döneminde Malatya ziyaretlerinde her zaman Ramazan Doğan tarafından kayısı ikram edilirdi.
Bir seferinde Özal’a kayısı sunarken, "Kayısı ye Başbakanım, zihnin açılsın" dediği bilinir.
Özal da bu kooperatifi her daim destekledi.
Esnaflar, kooperatif aracılığıyla iş yerlerini uygun ödeme koşullarıyla satın alarak ticarete başladılar. Kayısı ticareti yıllardır bu pazarda sürdürülmektedir.
Belediye veya devlete yük olunmadı.
Bu Şire Pazarı'nda yaklaşık 800 iş yeri bulunmaktadır.
Her birinin kayısı işiyle uğraştığını söylemek zor.
Fiziksel şartları iyi olmasa da üreticiler bir kısım, ürünlerini getirip burada satış yapıyordu.
Üreticilere zaman zaman şikayetler gelir, kantar sorunları ve ödeme zorlukları yaşarlardı.
Zorunlu kalmadıkça pazara gitmek istemezlerdi.
Pazara giriş çıkışlar yeterince kontrol edilmiyordu, denetim çok sınırlıydı.
Bu yüzden Malatya'da yeni bir Şire Pazarı yapılması hep tartışıldı.
Malatya Büyükşehir Belediyesi, mevcut pazarı yenilemek yerine, 2020'den itibaren Şehir Mezarlığı karşısına yeni bir Şire Pazarı inşa etmeye başladı.
Süreçte ikinci bir lisanslı depo daha oluşturuldu.
Esnafa danışılmadı ve Ticaret Borsasına sorulmadı.
Bu alan Belediyeye aitti.
Buğday Pazarı ile birlikte binin üzerinde iş yeri yapılması projelendirilip bir belediye şirketine ihale edildi.
Şirket, yapım işi için bir firmaya kontrat verdi.
Yüzlerce dönüm arazi bu amaçla tahsis edildi.
İşyeri satışı için Türkiye çapında reklam kampanyası başladı...
Malatya genelinde büyük pankartlar asıldı.
Gazetelerde, televizyonlarda ve online platformlarda reklam yapıldı.

Bir de "Dünya Ticaret Merkezi" internet sitesi dahi hazırladılar.
Bu tanıtım için milyonlarca lira harcandı.
Kayısı esnafına hizmet ettiği söylenen yeni Şire Pazarı, hızla Dünya Kayısı Ticaret Merkezi adını aldı ve ülke genelinde yatırımcılara sunuldu.
Birçok kayısı ihracatçısı ve esnaf iş yerlerini satın aldı.
Ancak, kayısıyla ilgisi olmayan bir dizi yatırımcının da iş yerleri satın aldığı biliniyor.
Firmadan geriye kalan 183 iş yerini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yaklaşık 2 milyara satın aldı ve bu iş yerlerinin esnafa verilmesi, Şire Pazarı'nın Yeşiltepe'ye taşınması için görüşmeler sürüyor.
Henüz bir sonuç alınamadı.
Bu arada mevcut Şire Pazarı’nın alanı rezerv alan ilan edilmesi veya kentsel dönüşümle yenilenmesi için Malatya Mimarlar Odası bir proje hazırladı.
Eski Şire Pazarı'nın Düğün Merkezi olarak kullanılması önerildi ve projelendirildi. Kent Konseyi bu alanın rezerv alan ilan edilerek Düğün Merkezi Projesinin uygulanmasında oy birliğiyle karar verdi.
Büyükşehir Belediye Meclisi bu kararı görüşmek üzere gündemine aldı.
Şire Pazarı'nın Yeşiltepe'ye taşınması şimdilik güç gözükse de, Malatya Büyükşehir Belediyesi görüşmelerini sürdürüyor.
Bu pazarı yeniden şekillendirmek oldukça zor bir iş olarak gözüküyor. Şire Pazarı esnafı bu yüzden pazarın yüceltilmesi ve estetik görünümün iyileştirilmesi için çabalıyor. Başka bir yere gitmek istemediklerini belirtiyorlar.
Sarıcıoğlu'nda bir Pazar, Yeşiltepe'de Dünya Kayısı Ticaret Merkezi, Akpınar'da perakende Şire Pazarı, kayısı ticareti sürüyor.
Amaç, yeni Şire Pazarı yapılırken eskisinin oraya taşınması olsaydı, şu anki sorunların önüne geçilebilirdi, fakat yeni pazar bu sorunu çözmek yerine daha karmaşık hale getirdi.
Görünen o ki, amaç kayısı esnafını yeni pazara taşımak değilmiş.
İş yerleri yapılmış fakat kayısı esnafı olmaksızın başka yatırımcılara satılmış.
Bu nedenle, eski pazardaki esnafa "Gelip taşının" demenin anlamı yok.
Eski Şİre Pazarında kalanlara, yeni iş yerleri satın alınırken 10 milyon liradan başlayan fiyatlar sunuluyor, kiralar ise 400-500 bin civarında başlıyor.
Başkan Sami Er, bu duruma çözüm arayışı içinde.
Bir çözüm yolu bulmaya çalışıyor.

Yoğunluk eski pazarda. Haklı olarak da serzenişte bulunuyorlar:
"Yeni Kayısı Pazarında iş yeri izlemek yerine, kiralarını bile karşılayamayız. Yüksek fiyatlarla iş yerlerini satıyorlar, bizi buradan çıkarmak istiyorlar. Pazardaki cami bile yıkıldı. Biz burada kalmak istiyoruz, binalarımızı yeniliyoruz"
Önceki Başkan Selahattin Gürkan projenin üst segment standardına sahip olmasıyla övünüyordu:
-Dünya standartlarında Kayısı Ticaret Merkezi yapılıyor. Burada 1000 iş yeri, Karşılama Merkezi ve Kayısı Müzesi var. Müzede kayısının tüm aşamaları burada sergilenecek. Gelen ithalatçılar kayısının üretim aşamalarını Kayısı Müzesi’nde öğrenebilecekler...."
Kayısı uzmanlığı olmayan, depo ve işyeri yaparak sorunu çözeceklerini sanan bazı yöneticilerimizin yanıldığını bir kez daha gördük.
Yeni Şİre Pazarı milyarlarca lira harcanmasına rağmen beklentileri karşılamadı.
Sorunun özü, yeni bir Şire Pazarı yapıp eski pazarı taşımak yerine, yalnızca işyeri inşaatı yapıp satmak olarak görünmektedir.
Sorun katlanarak devam ederken, hem Dünya Kayısı Ticaret Merkezi'nde hem de eski Şire Pazarı'nda yaşam sürüyor.
Hareketlilik eski pazarda, bekleyiş ise yeni pazarda devam ediyor.
Kent Konseyinin onayıyla önerilen eski Şire Pazarının Düğün Merkezi yapılması kararının sonuçlarını hep birlikte göreceğiz.
Görünen o ki, kayısı sezonunda her iki pazar da işlemeye devam edecek.